De Eemvallei hoort bij de belangrijkste weidevogelgebieden van Nederland. Niek van ’t Klooster beheert er namens Natuurmonumenten zo’n 700 hectare natuur. Hij vertelt over vogels, boeren en hazen.
Coördinator bij Natuurmonumenten
Niek van ’t Klooster hoeft niet lang na te denken. Net als zijn voorganger zegt hij: ‘Dit is het mooiste weidevogelgebied in Nederland’. Sinds april 2022 werkt hij als coördinator beheer bij de vereniging Natuurmonumenten. Hij is verantwoordelijk voor de natuurgebieden in de Eemvallei, waaronder Landgoed Coelhorst en de weilanden langs de Vogelboulevard aan de Krachtwijkerweg in Hoogland. Hij volgde zijn Friese collega Hayke Valkema op, die terugkeerde naar Friesland. De werkplek van Van ’t Klooster ligt midden in de Eempolder, vlak bij het gemaal van Eemnes.
De streek kent hij goed. Van ’t Klooster is geboren en getogen in de Eempolder. Tijdens zijn studie aan de Aeres Hogeschool in Dronten zag hij de vacature bij Natuurmonumenten. Hij solliciteerde en kreeg de baan. Tegelijk rondde hij zijn opleiding af.
Zijn werkgebied is groot. Niek van ’t Klooster toont het op een kaart.
‘Natuurmonumenten bezit veel gebied in de Eemvallei. Voor Hooglanders is het Landgoed Coelhorst heel bekend. Ook de drassige weilanden aan de Vogelboulevard van de Krachtwijkerweg zijn onderdeel van mijn werkterrein. En in de polder aan de noordoostkant van Eemnes hebben we als Natuurmonumenten eveneens een flink aantal weilanden in ons bezit. Mét ook daar een mooie Vogelboulevard. Ook in Soest beheren we nog wat gronden.’
Een paradijs voor vogels en kuikens
Waarom is de Eemvallei zo bijzonder? Van ’t Klooster wijst op het open landschap, de natte graslanden en de rust. Samen vormen ze een ideale leefomgeving voor weidevogels zoals de grutto, de kievit en de tureluur. ‘De grutto is het paradepaardje van ons gebied.’ Natuurmonumenten houdt veel percelen bewust nat. Dat helpt niet alleen de vogels, ook de noodzakelijke insecten profiteren daarvan.
‘We zorgen voor een hoge waterstand. En als er teveel regen valt grijpen we ook weer in. Vochtig en bloemrijk grasland is belangrijk, omdat dit zorgt voor voldoende insecten. Dat is een walhalla voor de vogels en hun kuikens. Een kuiken eet wel tot 10.000 insecten per dag.’
De natte omstandigheden zorgen soms ook voor uitdagingen. Zo groeit de pitrus op sommige plekken erg hard. ‘We zijn nu bezig met een experiment om dat tegen te gaan door gips te strooien.’
[De tekst gaat verder onder de foto.]
Samenwerken met boeren
Natuurmonumenten beheert niet alle natuur alleen. De organisatie werkt intensief samen met boeren in de regio. Veel weilanden verpacht Natuurmonumenten aan agrariërs. Daarbij maken beide partijen afspraken over duurzaam beheer. Ook buiten de eigen gronden stimuleert de organisatie maatregelen die weidevogels helpen.
Een belangrijke partner is Collectief Eemland. In dit samenwerkingsverband werken 114 agrariërs en veel vrijwilligers samen aan natuur- en landschapsbeheer. Hun aandacht gaat vooral uit naar weidevogels zoals de grutto, kievit, tureluur en scholekster. Van ’t Klooster noemt als voorbeeld van hun aanpak de zogenoemde plas-drasinstallaties. ‘Dat zijn kleine pompsystemen, die met behulp van zonnepanelen ervoor zorgen, dat er altijd wat water staat op de laagste plek in het weiland. Op de Vogelboulevard in Hoogland-West tref je ze op verschillende plekken aan.’
Duizenden hazen in de polders
Niet alleen vogels voelen zich thuis in de Eemvallei. Ook de haas doet het hier opvallend goed. ‘We kennen hier misschien wel de dichtste hazenstand van Nederland.’ Volgens Van ’t Klooster leven er duizenden hazen in het gebied. Dat valt extra op omdat hazen op andere plekken in Nederland onder druk staan. Ook helaas zorgt ziekte momenteel voor sterfte. Toch blijft de natuur in Eemland rijk aan dieren. Wie goed kijkt, ziet ook zwanen, eenden en veel andere soorten. ‘Het poldergebied biedt een geweldige grote diversiteit aan dieren én planten.’
Over één onderwerp spreekt Van ’t Klooster met grote zorg: de komst van windmolens op Isselt. Hij wijst op de wespendief, een zeldzame en bedreigde vogel die in het gebied voorkomt.
Rust bewaren op Landgoed Coelhorst
Ook Landgoed Coelhorst vraagt veel aandacht. Dit eeuwenoude landgoed ligt al sinds de twaalfde eeuw achter de dijk van de rivier de Eem. Wat maakt dit gebied bijzonder? “Het is een klein natuurgebied met veel verschillende planten en dieren.”
In de boomgaard groeien onder meer oude appelrassen. Ook de bijzondere Coelhorsterappel heeft er een plek gekregen. Verder leven er reeën, ijsvogels, bunzingen, hermelijnen en vele soorten vlinders. Verschillende vrijwilligersgroepen helpen mee met het beheer. “We werken al lang goed met hen samen. Ze hebben recent onder andere elzensingels en struweelhagen aangelegd.”
De boomgaard kreeg onlangs een opknapbeurt. Oude bomen met ernstige kankeraantastingen maakten plaats voor nieuwe aanplant, waaronder bomen van het oude Coelhorsterappelras.
Hij wijst op ‘de nieuw ontwikkelde visie om het Landgoed beleefbaar te maken vanaf de randen.” Wel staat rust voorop. Daarom blijft een deel van het gebied afgesloten. Vanaf de kant van de Eem mogen bezoekers niet meer naar binnen. Wildcamera’s laten zien dat sommige mensen die regels negeren. ‘Je staat er van te kijken, dat mensen dit brutaalweg doen.’ Binnenkort krijgt de ingang vanaf de Coelhorsterweg naar de Coelhorsterlaan een nieuw stalen hek. Ook komt er een nieuw informatiebord bij het bankje bij de boomgaard, iets verder op.
Bewuste keuzes maken
Van ’t Klooster maakt zich ook zorgen over de groeiende recreatiedruk in Hoogland-West. Op Landgoed Coelhorst leven naar schatting vijftig tot zestig reeën. Die hebben rust nodig. Honden vormen daarbij een probleem. Niet lang geleden beten honden vier reeën dood.
Nieuwe wandelpaden kunnen volgens hem extra druk op de natuur zetten.
‘Hoogland-West dreigt steeds meer een recreatiepark te worden, ook door geplande nieuwe wandelpaden. Dat betekent dat er minder ruimte komt voor bijvoorbeeld de ree en andere dieren. Als gemeente en als natuurorganisatie moeten we bewuste keuzes maken’.
Lees ook:
* Wandelen op vernieuwde Coelhorsterlaan in Hoogland-West