Al in 1889 had Hoogland een Nederlands kampioen wielrennen. Jan Derks Rolandus Hagedoorn behoorde tot de beste renners van zijn tijd, maar raakte later bijna volledig in vergetelheid. Vandaag is de finish van de Tour de France, een goed moment om zijn bijzondere verhaal te vertellen.
Op de website van de Historische Kring Hoogland (HKH) staat een schat aan informatie over ons dorp. De artikelen uit het ledenmagazine ‘De Bewaarsman’ laten de geschiedenis herleven. De komende tijd publiceren we iedere maand een verhaal over de historie van Hoogland, in samenwerking met de HKH. Dit keer aandacht voor een talentvolle wielrenner uit Hoogland. Het uitgebreide verhaal -geschreven door Addy Schuurman- staat op de website van de HKH.
Wie denkt dat de wielergeschiedenis pas in de twintigste eeuw begon, vergist zich. Al in 1889 werd de in Hoogland geboren Jan Derks Rolandus Hagedoorn Nederlands kampioen op de hoge velocipède, de voorloper van de moderne fiets. Daarmee schreef hij sportgeschiedenis, al kennen vandaag nog maar weinig mensen zijn naam.
De Postduif
Jan Derk, circa 1915 (uit Hogenkamp)
Jan Derks werd op 6 augustus 1870 geboren in Hoogland. Toen hij dertien jaar was, verhuisde het gezin naar Amersfoort. Daar bezocht hij de HBS en ontdekte hij zijn talent voor de wielersport. Als lid van wielervereniging De Postduif groeide hij in korte tijd uit tot een van de beste renners van Nederland.
Fietsen zag er in die tijd heel anders uit dan nu. Wedstrijden werden gereden op hoge tweewielers met een groot voorwiel. Die waren zwaar, lastig te besturen en gevoelig voor wind. Toch wist Hagedoorn er indrukwekkende prestaties mee te leveren. Zo fietste hij in 1887 ruim 250 kilometer in één dag, een uitzonderlijke prestatie voor die tijd. Hij won wedstrijden in binnen- en buitenland en stond bekend als een groot talent.
Nederlandse titel
Het hoogtepunt van zijn carrière volgde in augustus 1889 in Nijmegen. Daar veroverde Hagedoorn de Nederlandse titel op de 5.000 meter. In hetzelfde weekend won hij ook de prestigieuze Voûte Cup. Hij viel niet alleen op door zijn prestaties, maar ook door zijn opvallende verschijning. Zo reed hij vaak in een militair tricot en had hij tijdens wedstrijden een takje heide in zijn mond.
Lang kon hij niet van zijn successen genieten. Rond 1890 maakte de hoge velocipède snel plaats voor de moderne veiligheidsfiets. Hagedoorn stapte wel over, maar behaalde daarop minder grote successen. In 1891 beëindigde hij zijn wielercarrière en koos hij voor een maatschappelijke loopbaan. Later werkte hij als inspecteur bij de Rijksverzekeringsbank in Hilversum.
Hoewel hij nog jarenlang recreatief bleef fietsen, verdween zijn naam langzaam uit het collectieve geheugen. Jan Derks Rolandus Hagedoorn overleed in 1935 op 65-jarige leeftijd. Zijn verhaal laat zien dat een van de eerste Nederlandse wielerkampioenen gewoon uit Hoogland kwam. Een bijzondere sportpionier die het verdient om opnieuw herinnerd te worden. Lees het volledige verhaal.
Bekijk ook onze andere verhalen over de historie van Hoogland (een samenwerking van HKH en VDH).
Bovenste foto: Wielrenners met de hoge velocipède en de lage safety, 1892. (uit Hogenkamp)