Vrijwel iedere Hooglander kent het wel: het blauwe, ronde appartementengebouw op de hoek van de Martinuslaan en Pastorielaan. Opvallend van kleur, afwijkend van vorm en sinds 1993 onderdeel van het uitbreidingsplan De Brinken. Het gebouw draagt een intrigerende naam: De Toren van Helena. Maar waar die naam vandaan komt, blijkt verrassend genoeg niemand precies te weten.

Het complex roept uiteenlopende reacties op. Voor de één is het ”spuuglelijk”, voor de ander juist “lekker eigenwijs”. Opvallen doet het in elk geval, net als de verzorgde binnentuin. Het gebouw staat bovendien op een markante plek: naast de locatie van voorheen ‘In den Gloeiende Gerrit’ en op de plek waar Hoogland in Kattenbroek/Amersfoort overgaat (of is opgeslokt: de keuze is afhankelijk van degene aan wie je dit vraagt).  

Wijken met een verhaal

Even een stap terug in de tijd: na de annexatie van Hoogland door Amersfoort in de jaren zeventig kreeg de stad extra ruimte voor woningbouw. Wethouder Fons Asselbergs wilde geen standaard nieuwbouwwijken, maar buurten met een eigen karakter. Het woonplan De Brinken werd onderdeel van de nieuwe wijk Kattenbroek(-Noord). Die wijk werd ontworpen door stedenbouwkundige Ashok Bhalotra (1943-2022), die thema’s als ‘thuis’ en ‘reizen’ in zijn ontwerpen verwerkte. Dat resulteerde in een gevarieerd straatbeeld met opvallende architectuur. Of De Brinken en de Toren van Helena direct uit zijn koker komen, is echter onduidelijk.

Op zoek naar Helena

De naam van het gebouw vormt het echte raadsel. Logischerwijs zou de architect of projectontwikkelaar daar uitsluitsel over kunnen geven, maar een speurtocht langs archieven en betrokken partijen leverde tot nu toe geen definitief antwoord op.

Bij de Historische Kring Hoogland werd geen concrete verklaring gevonden. Wel circuleert een vergelijking met Helena van Troje — in de Griekse mythologie bekend als de mooiste vrouw ter wereld — maar bewijs daarvoor ontbreekt.

Ook de Vereniging van Eigenaren, woningcorporatie Portaal en Archief Eemland werden geraadpleegd. Er werd zelfs geprobeerd een mogelijke architect te achterhalen. Tot dusver zonder resultaat.

Theorieën zonder bewijs

Inmiddels doen verschillende verklaringen de ronde. Zo zou de naam kunnen verwijzen naar het voormalige klooster Leo’s Oord, naar een lokale vrouw die tijdens de Tweede Wereldoorlog omkwam, of naar een familielid van de architect. Een andere suggestie koppelt de naam aan de vrouw van ‘In den Gloeiende Gerrit’ De Ridder, ooit een bekende figuur in de omgeving. Geen van deze hypotheses is tot nu toe hard te maken.

Een laatste hoop is gevestigd op het bouwdossier bij Archief Eemland, dat mogelijk nog aanknopingspunten biedt.

Vraag om hulp

Voorlopig blijft de Toren van Helena dus vooral wat hij al jaren is: een opvallend gebouw met een naam zonder duidelijke herkomst. Wie het mysterie kan oplossen — of iemand kent die dat kan — wordt uitgenodigd dit te melden bij de redactie. [redactie@dorpsbelangenhoogland.nl] Misschien krijgt de toren dan alsnog zijn verhaal.