Er staat een groot aantal ‘Mussertpalen’ langs de Hamseweg in Hoogland. Dat meldt de internet-encyclopedie ‘Wikipedia’ onder het hoofdje ‘Mussertpaal’. De redactie hoorde het woord recent tijdens een rondleiding door de ‘verborgen zone van Hoogland’, het gebied rond De Schans.
Betonnen grenspaal
Een Mussertpaal is de benaming voor een stenen grenspaal zoals die langs sommige doorgaande wegen in de provincie Utrecht zijn geplaatst op initiatief van Anton Mussert. Er zijn veel Mussertpalen bewaard gebleven.
Mussert werkte van 1920 tot 1934 als ingenieur bij de Provinciale Waterstaat Utrecht en werd speciaal belast met het provinciaal wegenplan, een nieuwe landelijke ontwikkeling. De palen markeren de grens tussen de provinciale grond en particulier eigendom. Op de achterkant van de palen staan daarom de -soms nog zichtbare- letters PG: Provinciale Grond. Later in dit artikel meer over Anton Mussert.
Mussertpaal in struweel
Wandelend op het tracé van de voormalige weg van Amersfoort naar Hoogland vertelde één van drie begeleiders van de Stichting Grebbelinie afgelopen september, dat ergens links, midden in het struikgewas, nog een Mussertpaal was aangetroffen. Nieuwsgierig volgden we hem door het dichtgegroeide struweel naar de verborgen plek. En ziedaar, we vonden de paal: zie bijgaande foto.
Langs de Hamseweg
Even later hoorden we, dat er verschillende Mussertpalen langs de Hamseweg te vinden zijn. De volgende ontdekkingsreis stond daarmee vast: op zoek naar deze palen. En inderdaad, er staan nog een flink aantal Mussertpalen langs de Hamseweg.
Historische grenspalen
De meeste paaltjes zijn inmiddels verdwenen, maar hoeveel er nog staan hebben we niet geteld. Sommige bronnen noemen een aantal van 25 stuks. Hoe dan ook, misschien bent u er al verschillende keren achteloos langs gefietst zonder ze te hebben opgemerkt. Kijk dan een volgende keer toch maar eens goed naar deze historische grenspaaltjes!
Mussert: NSB-er en Nazi-collaborator
De naam Mussertpaal roept overigens bij veel mensen gemengde gevoelens op. Wikipedia legt uit waarom.
‘Anton Adriaan (Ad) Mussert (Werkendam, 11 mei 1894 – Den Haag, 7 mei 1946) was een Nederlands politicus en ingenieur die als een van de oprichters leiding gaf aan de Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland (NSB) en in de jaren van de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de nazi’s. De bezetters, de NSB en hun sympathisanten presenteerden hem van 1942 tot mei 1945 als de leider van Nederland. Na de bevrijding werd hij schuldig bevonden aan hoogverraad en ter dood veroordeeld. Op 7 mei 1946 werd hij geëxecuteerd op de Waalsdorpervlakte’.
Prinsenvlag en de NSB
In de jaren dertig wilde Mussert ook de officiële Nederlandse vlag vervangen door de zogenaamde Prinsenvlag, die de laatste tijd weer in het nieuws is. De website ‘Oorlogsbronnen’ meldt in de nieuwsbrief van afgelopen september:
‘Dit mislukt, maar tijdens de Duitse bezetting van Nederland worden prinsenvlaggen wel regelmatig door nationaalsocialistische organisaties gebruikt. Tot op de dag van vandaag wordt de prinsenvlag voornamelijk in verband gebracht met rechtsextremistische en neonazistische bewegingen’.
Maarten van Rossem
Maarten van Rossem maakte op 22 januari 2015 een informatieve uitzending voor RTV-Utrecht over Mussert. Aan het eind komen ook de Mussertpalen in Hoogland ter sprake.
Meer informatie:
- De Mussertpalen zijn ook op een kaart te bekijken.
- De Grenzen van de Hamseweg: artikel van Berend Drok over de Mussertpalen, gepubliceerd op de website van de Historische Kring Hoogland.