IJsbaan De Maat was het enige lek in de rooms-katholieke zuil en het protestantse zuiltje in Hoogland. Dat schrijft Hooglandkenner Ruud Hopster in het recent verschenen tijdschrift ‘De Bewaarsman’.

Een paar citaten: ‘Op de ijsbaan wordt dubbelgemengd geschaatst: jongens en meisjes, katholiek en protestant (…). Op ‘De Maat’ zijn meerdere verkeringen en gemengde huwelijken ontstaan (…). Met alle drama’s van dien.’

Twee bubbels

Ruud Hopster beschrijft in het periodiek van de Historische Kring hoe de -in getal dominerende- katholieken en de kleine minderheid van protestanten/hervormden in Hoogland tot in de zestiger jaren van de vorige eeuw in verschillende ‘bubbels’ leefden. De ondertitel van het artikel luidt: ‘Vreemden voor elkaar’. Gemengde huwelijken zijn uit de boze. De dansavonden in Concordia zijn niet toegankelijk voor de hervormde jongeren. En als ‘de protestantse Wim van Brummelen door zijn katholieke leeftijdgenoten naar binnen is gesmokkeld, dan wordt hij door de toezichthoudende ouders meerdere keren naar buiten gewerkt.’

Geen NSB’ers

Ook dit tweede deel van het artikel van Hopster bevat uitvoerige informatie over tal van onderwerpen, inclusief de nodige historische foto’s. Zo lezen we, dat de katholieke zuil in de oorlogstijd ‘hecht en gesloten is als tevoren. Onder katholieken in Hoogland zijn geen NSB’ers en verdachte buitenstaanders worden snel gesignaleerd. Dat is een groot voordeel nu Hoogland zo’n zeshonderd onderduikers herbergt, die in dit katholieke dorp betrekkelijk veilig zijn’.

Jongerencentrum: Van Kajuit naar De Neng

De politieke en maatschappelijke verzuiling is ook in Hoogland zichtbaar. Beschreven wordt, hoe de Hooglandse afdeling van de Katholieke Arbeidersjeugd KAJ (later KWJ) sinds 1961 haar eigen jongerencentrum De Kajuit had. Een aanvankelijk plan voor uitbreiding van het centrum leidt tot contacten met de hervormde jongeren. En vervolgens zelfs tot het ontstaan van het algemene Jongerencentrum De Neng.

Oecumenisch vuur

Tussen de pastoor en de dominee in Hoogland was niet veel contact in het begin van de vorige eeuw. Ieder had zijn eigen geloofsgemeenschap en bijbehorend kerkgebouw: de Sint Martinuskerk aan de Langenoord en de hervormde kerk aan De Ham (nu: De Inham).

‘In de jaren zestig begint dat te veranderen. Het is de tijd van pastoor Schaepman en ds. Bodisco Massink. In 1963 geeft  Zang en Vriendschap een uitvoering in de Sint-Martinus. Onder het gehoor zijn pastoor Schaepman en kapelaan Bruggeman. In 1964 is er een gezamenlijke kerstzangdienst in de Sint-Martinus en een gezamenlijke vrouwenwereldgebedsdag’.

Hopster beschrijft hoe in de Sint Martinus kerk gecollecteerd wordt voor een nieuw orgel in de Hervormde kerk. De samenwerking versterkt zich in de loop der jaren. Er komt een Raad van Kerken Hoogland/Hooglanderveen, een oecumenische liturgiegroep en vanaf 1977 worden er zes oecumenische diensten per jaar gehouden. In 1982 nemen protestanten deel aan de eucharistieviering en rooms-katholieken aan het avondmaal.

Oecumenisch vuur brandt minder fel

Het artikel besluit met de constatering dat ‘na verloop van tijd het oecumenisch vuur minder fel brandt, mede veroorzaakt door de ontwikkelingen in de landelijke Rooms-katholieke kerk’. Het betekende het einde van het gemeenschappelijke kerkblad ‘Lopend Vuur’, dat vele parochianen en gemeenteleden node gaan missen.

Toch zijn er nog wel degelijk gemeenschappelijke activiteiten, zoals de oecumenische, jaarlijkse kerstzangdienst in de Sint Martinus, de oecumenische dienst in De Inham, voorafgaand aan de Dodenherdenking op 4 mei bij De Naald en de uitwisseling van artikelen en aankondiging van activiteiten in de nieuwsbrieven van beide geloofsgemeenschappen.

De beide geloofsgroepen hebben ook een gemeenschappelijk probleem. ‘Zowel de Sint-Martinusgemeenschap als die van De Inham moeten, ondanks al die nieuwbouwwijken, moeite doen om het hoofd boven water te houden’. Dat geldt zelfs voor de eens zo rijke Sint-Martinusparochie, die is opgegaan in Onze Lieve Vrouwe van Amersfoort.

Volledig artikel
Leden van de Historische Kring Hoogland ontvangen het tijdschrift ‘De Bewaarsman’ gratis. U kunt ook losse nummers bestellen.

Lees meer verhalen over de Historische Kring Hoogland.

Bovenste foto: archief Historische Kring Hoogland.
Op de Ford-tractor zit Jo Peek uit Bunnik. Hij was getrouwd met een dochter van Willem Kok en als er ijs was ging hij helpen met het onderhoud van de baan en de kaartverkoop. Op de foto rijdt Peek met de tractor achteruit om sneeuw van de baan te schuiven. Een hele stoet kinderen er achteraan. Februari 1963.