De Historische Kring Hoogland en de Vereniging Dorpsbelangen slaan met enige regelmaat de handen ineen. Alle onderwerpen die we samen publiceren gaan over de geschiedenis van Hoogland. Vandaag het verhaal van ‘De Koepel’.
Dit artikel kwam tot stand i.s.m. de Historische Kring Hoogland
Alfons Korndewal stuurde ons foto’s van een bijzonder gebouw dat tot het begin van de Tweede Wereldoorlog aan de Hamseweg heeft gestaan. Hij schrijft: ‘Mijn moeder is daar geboren”. Ruud Hopster van de Historische Kring Hoogland dook in de geschiedenis…
Veertigduizend gulden exclusief 6 goudvisschen
In 1829 wordt het Buitengoed Schothorst verkocht voor f40.000,- (“exclusief de 6 goudvisschen in de goudvischkom” = de vijver, red.). De koper is Mr. Johan Christoffel Walkart, grondeigenaar te Utrecht.
Walkart gaat flink aan het veranderen. Hij bouwt een koetshuis en stalling achter het herenhuis, de kleine boerderij en een nieuwe koepel met de woning daaronder. Een woning op de Breede Morgen en een tabaksschuur worden afgebroken. In oude stukken staat:
“Het gaat nu om een Heerenhuizinge, achterhuis, tuinmanswoning, erve en gronden, voorts een boerenhofstede met karnhuis, schuur en bergen (Groot Schothorst), twee tabaksschuren met annexe woningen, koepel, duiventil, vier woningen aan De Ham, maar nog steeds 56 bunder.”
Aan de Hamseweg wordt in 1830 een koepel gebouwd met daar tegenaan een huisje. Het is bedoeld als theehuisje voor de familie die op de villa van Schothorst woont (je wilt wel eens wat vertier verder van huis!!!, red.). Als de villabewoners het theehuis bezoeken, zorgen de huurders van het huisje ernaast voor de bediening.
[de tekst gaat verder onder de foto]
De Koepel in 1937 – origineel: Alfons Korndewal
Bewoners van De Koepel
In 1840 wonen Hendrik Aartse en Breunisje Ceelen met hun twee kinderen bij De Koepel. De 46-jarige Hendrik is daghuurder en geboren in Nijkerk, Breunisje is ook 46 en komt uit Hoogland.
In 1849 komen Cornelis Uppelschoten en Gerritje van de Geer er wonen. Cornelis overlijdt in 1851. Gerritje en dochter Maria blijven tot het overlijden van Gerritje in 1875 in het huis.
Daarna trekt Dirk van Zuilen in het pand. Zijn leven is getekend door het overlijden van partners en kinderen. Hij woont aanvankelijk met Jannetje van den Heuvel in één van de drie-onder-een-dak huisjes van Klein Schoonoord aan de Hamseweg, waar Jannetje in 1872 overlijdt. In 1873 hertrouwt hij met Cornelia Wanning, sinds 1869 weduwe van Jan Tijssen van Velzen. Cornelia overlijdt bij De Koepel in 1879.
[de tekst gaat verder onder de foto]
De Koepel – origineel: Alfons Korndewal
Een jaar later hertrouwt Dirk van Zuilen opnieuw, nu met Hendrika Gevering, geboren in 1837 in Hoogland. Zij is de weduwe van Aart Kraan met wie ze zeven jaar was getrouwd. Ze krijgt met Kraan vijf kinderen, waarvan er vier als baby of kleuter zijn overleden. Alleen Hendrik Kraan, de oudste, blijft in leven.
Hendrika Gevering en Dirk van Zuilen krijgen twee kinderen die beiden overlijden in het eerste levensjaar. Dirk overlijdt in 1895, Hendrika in 1901.
Hendrik Kraan trouwt in 1900 met Gerarda van der Heiden (zij is de oma van Alfons uit het begin van dit artikel). Ze hebben een bedrijfje in de verkoop van turf, kolen en petroleum. Het echtpaar krijgt tien kinderen bij De Koepel waarvan er zes als baby overlijden.
De Koepel verbrand door Nederlandse militairen
De Koepel in 1937 – origineel: Alfons Korndewal – klik voor vergroting
De familie Tydeman erft na overlijden van Cornelia VerLoren van Themaat in 1936 ‘De Schothorst’, inclusief de Koepel. Het echtpaar Kraan/Van der Heiden verlaat op 20 november 1939 De Koepel.
In 1936 en 1938 wordt alles verkocht behalve de Koepel, waar de familie zelf wil gaan wonen. Daar komt echter niets van terecht, want een paar maanden later -in de eerste meidagen van 1940- steken Nederlandse militairen De Koepel in brand. Dat gebeurt in het kader van de gewenste schootsveldverruiming (het Nederlandse leger wilde vrije ruimte om op de indringers te kunnen schieten).
In 1941 komt op de fundamenten van De Koepel een nieuw gebouw. De karakteristieke vorm van De Koepel verdwijnt. Na herbouw huurt Rijkswaterstaat het pand. De kantonnier G. van der Kieft gaat er wonen. Een kantonnier onderhoudt in opdracht van de gemeente wegen, paden en parken.
In maart 1959 verkopen de gebroeders Hendrik en Wijnand Tydeman de voormalige Koepel aan vader Hendrik en zoon Johan de Ridder. Hendrik de Ridder en Theodora van den Heuvel gaan er eerst wonen. In die periode bouwt Johan de Ridder er het dwarsstuk aan, waar hij gaat verblijven. Vanaf 1969 neemt Wim Hoek de huur van het gebouw over. Tegenwoordig wonen Johan de Ridder en Maria Hendriks in wat eens De Koepel was. Het dwarsstuk wordt verhuurd.
Eerste stenen nog aanwezig
Nog steeds ligt net voorbij de Elly Takmastraat een bosje dat deel uitmaakte van een bosgebied van tien hectare in 1830, toen De Koepel werd gebouwd. Johan de Ridder onderhoudt het tegenwoordig. Twee eerste stenen vatten de geschiedenis samen. Op de ene staat ‘Herbouwd in 1941’ en op een oudere van 5 september 1830:
Heeft u ook oude foto’s met een verhaal. Stuur ze naar redactie@dorpsbelangenhoogland.nl