Wie op Google zoekt naar ‘Carnavalsoptocht 2024 Hoogland’ kan er niet omheen: “Van vrijdag 9 t/m woensdag 14 februari 2024 wordt er groots carnaval gevierd. In Hoogland wordt op zondag 11 februari de grootste carnavalsoptocht van boven de rivieren gehouden en met zo’n 60.000 bezoekers is het ook de gezelligste van boven de rivieren!”

[tekst gaat verder onder de foto]

Carnaval Hoogland programma

©Gerrit Pruim

Heidense oorsprong

Van oudsher heeft Carnaval zijn oorsprong in oeroude heidense rituelen en lentefeesten. De geestelijke leiders van de katholieke kerk vonden aan het eind van de Middeleeuwen dit soort festiviteiten dan ook maar niets. Toen de katholieke kerk echter ontdekte, dat verzet ertegen vechten tegen – letterlijk en figuurlijk! – de bierkaai was, heeft zij carnaval een godsdienstig karakter gegeven door het te koppelen aan de Vastentijd.

Dansavonden

Het carnaval in Hoogland – als katholieke enclave in een protestantse regio – is ontstaan in de eind vijftiger en begin zestiger jaren op de zondagse dansavonden. Ze werden elke veertien dagen van acht tot elf uur ’s avonds gehouden in parochiehuis Concordia en werden georganiseerd door de R.K. Instuif. Het was een samenwerkingsverband van toen gerenommeerde organisaties als de J.B.T.B., K.W.J. en K.P.J.  Er trad een band uit de omstreken op, maar ook Hooglandse muzikanten speelden de toen gangbare dansmuziek. Alleen rooms-katholieke jongens en meisjes vanaf achttien jaar oud hadden er toegang om zo verkeringen met niet-roomsen – bv. de ‘Hervormden’ in het dorp! – tegen te gaan. Jongens dienden verder een kostuum met stropdas te dragen, meisjes een nette jurk. Sterk ‘schuifelende’ paren werden uit elkaar gehaald.

In de jaren die volgden werden desondanks steeds meer verkleedpartijen, c.q.  carnavalsactiviteiten georganiseerd. Dit leidde uiteindelijk zelfs tot de oprichting van drie carnavalsverenigingen. Twee ervan bestaan nog steeds, de derde ‘’t Kratje’ werd in 1983 opgeheven. 

Van rivaliteit tot samenwerking

Ons dorp kent nu dus nog twee carnavalsverenigingen, te weten De Eemschuumers en de Hooge Narren. In een recente Tv-uitzending (‘Derby-rivaliteit’ op NPO-2) werd de historische context en tegenstelling belicht. De Eemschuumers vertegenwoordigden vooral de boeren, de Hooge Narren meer de middenstand en de dorpelingen. De rivaliteit tussen de twee is nu voor een belangrijk deel verdwenen; beide verenigingen werken inmiddels goed samen. 

De Eemschuumers vierden hun eerste carnaval in 1973. De vereniging begon met 12 man en groeide later uit tot een grote organisatie met Hofhouding, Bestuur, Raad van Elf en vrijwilligers. Met de naam de Eemschuumers hadden de bedenkers het volgende beeld in gedachten: Raadsleden die op hun schip de Eem en Hoogland ‘afschuumen’ (afstropen) op zoek naar carnavaleske festiviteiten en gebeurtenissen. Met een bemanning die altijd enthousiast is en zich laat voortstuwen door plezier en succes en zich laaft aan het schuum van de bekende goudgele rakkers.

De Eemschuumers vinden in het voormalig parochiehuis, nu restaurant ‘Concordia’ hun residentie. Het is tijdens carnaval omgedoopt tot ‘Het Zottenhok’. 

In 1974 werd een tweede Carnavalsvereniging in Hoogland opgericht: De Hooge Narren. De naam is een combinatie van de woorden ‘Hoogland’ en ‘Narren’. De vereniging heeft restaurant De Faam als residentie. Dan is het gebouw omgedoopt tot ‘De Narrenhof’.   

’t Zandkruuersgat

Op zondagmiddag 11 februari wordt traditiegetrouw de grote Carnavalsoptocht als visitekaartje van de regio georganiseerd. De plaatsnaamborden van ons dorp Hoogland zijn dan al op de vrijdag voorafgaand aan de tocht omgedoopt tot ‘t Zandkruuersgat. De carnavalsnaam was aanvankelijk ’t Krattevat. Een nieuwe naam werd in 1983 verzonnen en verwijst – met keurig historisch besef – naar de kruiwagentocht in 1972 naar Den Haag. Deze werd georganiseerd als protest tegen het wetsvoorstel tot annexatie van Hoogland door de gemeente Amersfoort. De kruiwagens waren gevuld met Hooglandse grond en de tocht werd ludiek begeleid door 40 personen van de ”Hooglandse Ondergrondse Strijdkrachten’ (HOS), met houten bijltjes als ‘wapen’.

[tekst gaat verder onder de foto]

Carnaval Hoogland optocht

©Gerrit Pruim

Route door het dorp

De eerste carnavalsoptocht in Hoogland dateert uit 1977, toen nog met een vijftiental deelnemers. Sindsdien kent de optocht aanmerkelijk meer teams. Buurtschappen, verenigingen, straten en vriendengroepen werken maandenlang aan praalwagens. Ook carnavalswagens uit omliggende dorpen én uit Amersfoort komen graag naar Hoogland. Het thema van dit jaar is: ‘Cocktail Carnaval, één grote mix’, waarmee je vele verrassende kanten uit kunt. De onderwerpen die uitgebeeld worden, hebben vaak betrekking op lokale of landelijke gebeurtenissen.

Er zijn prijzen te verdienen in verschillende categorieën deelnemers, van grote wagens tot kleine wagens, voor grote en kleine loopgroepen, voor individuen (single en duo’s) en er is een overallprijs. De carnavalsoptocht op zondag 11 februari a.s. begint om 13.00 uur op de Hamseweg. Daarna gaat het naar de Zevenhuizerstraat, naar de Esdoornlaan en via de Acacialaan naar de Plataanweg. Vervolgens gaat de optocht weer naar de Zevenhuizerstraat om via de Kerklaan te eindigen op de parkeerplaats van de St. Martinuskerk.

Linken naar Carnavalsverenigingen:
* De Eemschuumers
* Facebook De Hooge Narren


Om verder te lezen:
In 2005 verscheen het boek ‘Hoogland 5 dagen Zandkruuersgat, De geschiedenis van het carnaval‘. Het ontstaan en de ontwikkeling van het carnavalsgebeuren in Hoogland wordt hierin in een aantal boeiende hoofdstukken zeer volledig beschreven. Met een groot aantal foto’s. En compleet met historische overzichten van alle prijswinnaars en afbeeldingen van de onderscheidingen die de opeenvolgende prinsen toekenden. Het boek is in de bibliotheek van Hoogland op te vragen